Autor: Marcela Jankowska
Forum Obywatelskiego Rozwoju po raz piętnasty prezentuje „Rachunek od państwa” – zestawienie pokazujące rzeczywiste koszty funkcjonowania państwa polskiego.
1,99 bln zł – tyle wyniosły wydatki publiczne w 2025 roku.
53 222 zł – taki koszt przypadał średnio na jednego mieszkańca Polski.
Ponad 111 tys. zł – tyle wydatków publicznych przypadało na jedną osobę pracującą.
„Rachunek od państwa”, przygotowany przez Marcina Zielińskiego i Mateusza Michnika, uwzględnia wszystkie wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych, a nie tylko wydatki zapisane w budżecie państwa. Autorzy przedstawiają je w przystępnej formie kosztu przypadającego na jednego mieszkańca Polski.
W 2025 roku wydatki publiczne w Polsce sięgnęły rekordowego poziomu 1,99 bln zł, co odpowiadało 50,9% PKB. To więcej niż w krajach tradycyjnie kojarzonych z rozbudowanym państwem opiekuńczym, takich jak Niemcy, Szwecja czy Dania.
Z analizy FOR wynika, że w 2025 roku funkcjonowanie państwa kosztowało średnio 53 222 zł w przeliczeniu na jednego mieszkańca Polski. To o 5233 zł, czyli o 11%, więcej niż rok wcześniej.
Od wielu lat największą część wydatków publicznych stanowią emerytury i renty. W 2025 roku kosztowały one każdego mieszkańca średnio 14 697 zł – więcej niż łączne wydatki państwa na ochronę zdrowia, edukację i naukę, które wyniosły 11 659 zł na mieszkańca.
Wbrew powszechnemu przekonaniu to nie wydatki na obronność w największym stopniu zwiększają rachunek wystawiany mieszkańcom. Choć nakłady na armię wyraźnie wzrosły, w latach 2021–2025 odpowiadały za około 14% nominalnego wzrostu wszystkich wydatków publicznych.
Coraz większym obciążeniem staje się obsługa zadłużenia. Rosnący dług publiczny oraz wyższe niż kilka lat temu stopy procentowe zwiększają wydatki na odsetki. W 2025 roku każdy mieszkaniec Polski złożył się na nie średnio kwotą 2624 zł – o 485 zł, czyli o 23%, więcej niż rok wcześniej.
Choć wydatki publiczne biją rekordy, nie przekłada się to na proporcjonalną poprawę jakości działania państwa. Autorzy raportu wskazują, że samo zwiększanie nakładów nie gwarantuje sprawniejszych instytucji ani lepszych usług publicznych.
Znaczenie ma nie tylko wysokość wydatków, lecz także sposób ich podziału, jakość instytucji publicznych oraz skuteczność realizowanych polityk.
Chcesz zobaczyć, jak państwo wydaje Twoje pieniądze? Przeczytaj pełny komunikat FOR: „Rachunek od państwa za 2025 rok” CZYTAJ TUTAJ >>
Skoro rosnące wydatki nie zawsze oznaczają wyższą jakość usług publicznych, co naprawdę decyduje o ich skuteczności? Przeczytaj artykuł Mateusza Michnika „Szwedzkie wydatki, polska jakość. Co widać w »Rachunku od państwa«”, opublikowany w „Rzeczpospolitej”. CZYTAJ TUTAJ >>
Nowe podatki dla UE? Polska powinna powiedzieć „nie”