Autor: Marcela Jankowska
229 dni pracy na pokrycie wydatków publicznych i tylko 136 dni pracy sektora prywatnego na siebie. W tym roku Dzień Wolności Sektora Prywatnego przypada 18 sierpnia. To najpóźniejszy termin od początku wyliczania wskaźnika.
Według prognoz zawartych w raporcie Instytutu Misesa, w 2026 roku Dzień Wolności Sektora Prywatnego przypada 18 sierpnia.
Dzień Wolności Sektora Prywatnego (DWSP) to symboliczna data wyliczana przez Instytut Misesa. W przeciwieństwie do popularnego wskaźnika wolności podatkowej, Dzień Wolności Sektora Prywatnego opiera się na analizie całości wydatków publicznych w relacji do wartości wytworzonej wyłącznie przez sektor prywatny. Wyznacza moment, w którym przedsiębiorcy i pracownicy przestają pracować na pokrycie kosztów funkcjonowania państwa, a zaczynają generować dochód na własne potrzeby, inwestycje i rozwój. Im później przypada Dzień Wolności Sektora Prywatnego, tym większa część pracy przedsiębiorców i pracowników jest przeznaczana na finansowanie wydatków publicznych.
Wszystkie wnioski prezentowane w kampanii DWSP mają swoje źródło w raporcie eksperckim dr. Mateusza Benedyka z Instytutu Misesa.
Podstawą wyliczania DWSP jest metoda oparta na koncepcji Prywatnego Produktu Krajowego Brutto, wprowadzonej przez amerykańskiego historyka Roberta Higgsa. W odróżnieniu od konwencjonalnego PKB, podejście to świadomie wyłącza konsumpcję i inwestycje sektora rządowego, które w oficjalnych statystykach bywają wyceniane według poniesionych kosztów, a nie rzeczywistej wartości rynkowej. Równocześnie wydatki publiczne poddaje się konsolidacji, usuwając z nich elementy czysto księgowe – np. podatki, które państwo odprowadza samo od siebie z tytułu wynagrodzeń urzędników czy wypłat emerytalnych. W efekcie wskaźnik DWSP ukazuje faktyczny przepływ zasobów z sektora prywatnego do publicznego, precyzyjniej odzwierciedlając skalę obciążenia fiskalnego.
Tak późna data DWSP w 2026 roku wynika przede wszystkim z trwałych zmian w strukturze finansów publicznych. Rosną wydatki publiczne. Wzrost ten jest napędzany rozbudową transferów socjalnych, zwiększonymi nakładami na obronność oraz rosnącymi kosztami obsługi długu publicznego, finansowanego w znacznej mierze przez krajowy sektor bankowy. Problem pogłębia ograniczona efektywność wydatków państwa. Dobrym przykładem pozostaje system ochrony zdrowia: mimo wyraźnie większych nakładów liczba udzielanych świadczeń nie zwiększa się w podobnym tempie, ponieważ koszty ich realizacji rosną nawet trzykrotnie szybciej niż inflacja.
Konsekwencje utrzymywania wysokiego poziomu obciążeń fiskalnych coraz wyraźniej widać w wskaźnikach makroekonomicznych. Szczególnie niepokojący jest spadek znaczenia inwestycji prywatnych: ich udział w PKB obniżył się z 13% w 2019 roku do 10,7% w 2024 roku. Rosnące koszty prowadzenia działalności oraz niestabilność otoczenia regulacyjnego sprawiają, że przedsiębiorcy ostrożniej podejmują decyzje inwestycyjne, zwłaszcza w przypadku projektów wymagających długiego czasu na zwrot kapitału. Doświadczenia części państw europejskich, w tym Węgier, sugerują natomiast, że trwałe utrzymywanie wysokich wydatków publicznych może wiązać się z niższą dynamiką wzrostu gospodarczego i utrudniać zmniejszanie dystansu rozwojowego wobec zamożniejszych krajów.
Dzień Wolności Sektora Prywatnego oraz raport przygotowany przez dr Mateusza Benedyka mają służyć jako punkt wyjścia do rozmowy o skali obecności państwa w gospodarce i jej konsekwencjach.
Instytut Misesa, prezentując konkretne dane oraz przejrzyste wskaźniki, chce zwrócić uwagę na znaczenie niezależnego i dynamicznego sektora prywatnego dla rozwoju Polski. Bez warunków sprzyjających przedsiębiorczości, inwestycjom i tworzeniu wartości gospodarka może utracić tempo rozwoju, pogrążając się w niskiej efektywności i stagnacji.
Pełny raport obejmujący prognozy, dane i komentarze ekspertów jest dostępny na stronie Instytutu TUTAJ >>
Fundacja Wolności Gospodarczej jest partnerem tegorocznej kampanii Dnia Wolności Sektora Prywatnego. Wspieramy tę inicjatywę, ponieważ wierzymy w potrzebę rzetelnej edukacji o polskiej gospodarce.
Jak nie utknąć w gospodarczym marazmie? Tatała o włoskich lekcjach dla ...